hantavirus (ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ်) ဆိုတာ ဘာလဲ? ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ကာကွယ်ရန် အပြည့်အစုံ

မကြာသေးမီက ကျန်းမာရေးသတင်းများတွင် မကြာခဏတွေ့ရလေ့ရှိသော hantavirus (ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ်) သည် အဓိကအားဖြင့် ကြွက်များမှတစ်ဆင့် လူသို့ကူးစက်တတ်သော အန္တရာယ်ရှိသည့် ဗိုင်းရပ်စ်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် hantavirus ကြောင့် ဖြစ်ပွားသော ရောဂါများသည် ရှားပါးသော်လည်း ကူးစက်ခံရပါက အသက်အန္တရာယ်စိုးရိမ်ရသည့်အထိ ပြင်းထန်နိုင်ပါသည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် အဆိုပါဗိုင်းရပ်စ်နှင့် ပတ်သက်၍ သင်သိထားသင့်သည့် နောက်ဆုံးရ အချက်အလက်များ၊ ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ကာကွယ်ရန်နည်းလမ်းများကို အသေးစိတ် ဖော်ပြပေးထားပါသည်။

hantavirus မည်သို့ ကူးစက်သနည်း? (Transmission)

hantavirus သည် လူအချင်းချင်း ကူးစက်လေ့မရှိပါ။ အဓိကအားဖြင့် ရောဂါပိုးသယ်ဆောင်ထားသော ကြွက်များ၏ မစင်၊ ဆီး၊ သို့မဟုတ် တံတွေးများနှင့် ထိတွေ့ရာမှတဆင့် ကူးစက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ကူးစက်နိုင်သော အဓိကနည်းလမ်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် -

• လေထဲမှတဆင့် ရှူရှိုက်မိခြင်း (Airborne Transmission): ကြွက်မစင် သို့မဟုတ် ဆီးများ ခြောက်သွေ့သွားသောအခါ လေထဲသို့ အမှုန်အမွှားများအဖြစ် လွင့်စင်သွားပြီး၊ ယင်းလေကို ရှူရှိုက်မိပါက hantavirus ကူးစက်နိုင်ပါသည်။
• တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်း: ရောဂါပိုးရှိသော ကြွက်များ၏ အညစ်အကြေးများကို ကိုင်တွယ်မိပြီး မျက်စိ၊ နှာခေါင်း သို့မဟုတ် ပါးစပ်ကို ပွတ်သပ်မိခြင်းဖြင့်လည်း ကူးစက်နိုင်ပါသည်။
• အကိုက်ခံရခြင်း: ရှားပါးသော်လည်း ရောဂါပိုးရှိသော ကြွက်ကိုက်ခံရပါက ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်နိုင်ပါသည်။

hantavirus ၏ အဓိက ရောဂါလက္ခဏာများ (Symptoms)

hantavirus ကူးစက်ခံရပါက ရောဂါလက္ခဏာများသည် ဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားပေါ်မူတည်၍ Hantavirus Pulmonary Syndrome (HPS) နှင့် Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome (HFRS) ဟူ၍ နှစ်မျိုးကွဲပြားနိုင်ပါသည်။ ရောဂါပျိုးချိန်သည် ၁ ပတ်မှ ၈ ပတ်အထိ ကြာမြင့်နိုင်ပါသည်။

ကနဦး လက္ခဏာများ (Early Symptoms)

• ရုတ်တရက် အဖျားတက်ခြင်း
• ပြင်းထန်စွာ ခေါင်းကိုက်ခြင်း
• ကြွက်သားများ နာကျင်ကိုက်ခဲခြင်း (အထူးသဖြင့် ပေါင်၊ ခါးနှင့် ပခုံးများ)
• မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း
• ပျို့အန်ခြင်း၊ ဝမ်းလျှောခြင်းနှင့် ဗိုက်နာခြင်း

နောက်ပိုင်း ပြင်းထန်လာသော လက္ခဏာများ (Late Symptoms)

ရ���ာဂါလက္ခဏာများစတင်ပြီး ၄ ရက်မှ ၁၀ ရက်အကြာတွင် အဆုတ်အတွင်း ရေဝင်ခြင်းကြောင့် အသက်ရှူရခက်ခဲလာတတ်သည်။ ဤအခြေအနေသည် အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်ပြီး အရေးပေါ်ဆေးကုသမှု ခံယူရန် လိုအပ်ပါသည်။ HFRS အမျိုးအစားဖြစ်ပါက ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်မှု ကျဆင်းခြင်းနှင့် သွေးထွက်လွန်ခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။

hantavirus ကုသမှုနည်းလမ်းများ (Treatment)

လက်ရှိအချိန်အထိ hantavirus အတွက် သီးသန့်ကုသနိုင်သော ဆေးဝါး (သို့မဟုတ်) ကာကွယ်ဆေး မရှိသေးပါ။ ထို့ကြောင့် ရောဂါလက္ခဏာများကို စောစီးစွာသိရှိပြီး အရေးပေါ်ကြပ်မတ်ကုသဆောင် (ICU) တွင် သေချာစွာ စောင့်ရှောက်ကုသမှုခံယူရန် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ အောက်ဆီဂျင်ပေးခြင်း၊ သွေးပေါင်ချိန်ထိန်းညှိပေးခြင်းနှင့် ကျောက်ကပ်ဆေးခြင်း (လိုအပ်ပါက) စသည့် ကုသမှုများကို ပြုလုပ်ပေးရပါသည်။

hantavirus အန္တရာယ်မှ ကာကွယ်ရန် အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းများ (Prevention)

hantavirus ကို ကာကွယ်ရန် အထိရောက်ဆုံးနည်းလမ်းမှာ ကြွက်များနှင့် ထိတွေ့မှုကို ရှောင်ရှားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ အောက်ပါအချက်များကို လိုက်နာဆောင်ရွက်သင့်ပါသည် -

• အိမ်အတွင်း/အပြင် သန့်ရှင်းရေးလုပ်ပါ: အစားအစာများကို လုံခြုံစွာ ဖုံးအုပ်ထားပါ။ အမှိုက်များကို စနစ်တကျ စွန့်ပစ်ပါ။
• ကြွက်ဝင်နိုင်သော နေရာများကို ပိတ်ဆို့ပါ: အိမ်နံရံများ၊ တံခါးများရှိ အပေါက်များကို သေချာစွာ ဖာထေးပါ။
• သတိထား၍ သန့်ရှင်းရေးလုပ်ပါ: ကြွက်ချေး သို့မဟုတ် ဆီးများကို တွေ့ရှိပါက တံမြက်စည်းလှဲခြင်း၊ ဗုန်စုပ်စက်သုံးခြင်း မပြုလုပ်ပါနှင့် (လေထဲသို့ ဗိုင်းရပ်စ်လွင့်စင်နိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်)။ ယင်းအစား ပိုးသတ်ဆေးရည် (Bleach solution) ဖျန်းပြီးမှ လက်အိတ်၊ နှာခေါင်းစည်းများတပ်၍ သန့်ရှင်းရေးလုပ်ပါ။
• လေဝင်လေထွက်ကောင်းအောင် ပြတင်းပေါက်များကို ဖွင့်ထားပေးပါ။

နိုင်ငံတကာ ကျန်းမာရေးသတင်းများကို လုံခြုံစွာ ရှာဖွေဖတ်ရှုပါ

hantavirus ကဲ့သို့သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေး သတိပေးချက်များနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက်များကို ရှာဖွေရာတွင် သင့်အင်တာနက်လုံခြုံရေးသည်လည်း အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ အထူးသဖြင့် ဆေးရုံများ၊ လေဆိပ်များနှင့် ကော်ဖီဆိုင်များရှိ အများပြည်သူသုံး Wi-Fi များကို အသုံးပြုသည့်အခါ သင့်ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အချက်အလက်များ ပေါက်ကြားနိုင်ခြေရှိသည်။

FortVPN သည် သင့်အွန်လိုင်းလုံခြုံရေးအတွက် အကောင်းဆုံးရွေးချယ်မှုဖြစ်ပါသည်။

• စစ်ဘက်ဆိုင်ရာအဆင့် ကုဒ်ဝှက်စနစ် (Military-grade encryption): ဟက်ကာများနှင့် ဒေတာခိုးယူသူများထံမှ သင့်အင်တာနက်အသုံးပြုမှုကို ၁၀၀% ကာကွယ်ပေးသည်။
• အများပြည်သူသုံး Wi-Fi အကာအကွယ်: မည်သည့်နေရာတွင်မဆို သတင်းများကို လုံခြုံစွာ ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။
• ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း ဆာဗာများ: ဒေသတွင်း ပိတ်ပင်ထားသော သတင်းဝဘ်ဆိုက်များကို အလွယ်တကူ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ရန် ကူညီပေးသည်။

FortVPN ကို ယခုပဲ ဒေါင်းလုဒ်ရယူပါ