အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် (NLD) ၏ နိုင်ငံရေးခရီးလမ်းနှင့် မြန်မာ့အနာဂတ်

မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းတွင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် (National League for Democracy - NLD) သည် အရေးအပါဆုံးနှင့် ပြည်သူ့ထောက်ခံမှုအများဆုံးရရှိခဲ့သော နိုင်ငံရေးပါတီကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် ရှစ်လေးလုံး ဒီမိုကရေစီ အရေးတော်ပုံကြီးအပြီးတွင် စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော ဤပါတီသည် ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒီမိုကရေစီအကူးအပြောင်းကာလများတွင် အဓိကမောင်းနှင်အားအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်ကာလတွင် NLD ၏ နိုင်ငံရေးရပ်တည်ချက်၊ ဖြတ်သန်းခဲ့ရသော အခက်အခဲများနှင့် အနာဂတ်မျှော်မှန်းချက်များကို ပြန်လည်လေ့လာခြင်းသည် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးရေစီးကြောင်းကို နားလည်ရန် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။

ပါတီစတင်တည်ထောင်ခြင်းနှင့် သမိုင်းနောက်ခံ

၁၉၈၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘ��လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်ကို တရားဝင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဦးတင်ဦး၊ ဦးအောင်ကြီး စသော ခေါင်းဆောင်များက ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး တစ်ပါတီအာဏာရှင်စနစ်ကို အဆုံးသတ်ကာ ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီစနစ် ပေါ်ထွန်းရေးအတွက် ရည်ရွယ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ NLD သည် မြန်မာပြည်သူများ၏ လွတ်လပ်ခွင့်နှင့် ဒီမိုကရေစီမျှော်လင့်ချက်များကို ကိုယ်စားပြုသော သင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ပါတီ၏ အဓိကမူဝါဒမှာ အကြမ်းမဖက်ရေး လမ်းစဉ်ဖြင့် နိုင်ငံရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို လုပ်ဆောင်ရန်ဖြစ်သည်။

၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် ပါတီစုံ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် NLD သည် မဲဆန္ဒနယ် ၄၈၅ နေရာအနက် ၃၉၂ နေရာ (၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်) တွင် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး သမိုင်းဝင် အောင်ပွဲခံနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ထိုစဉ်က အာဏာသိမ်းစစ်အစိုးရမှ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို အသိအမှတ်မပြုဘဲ အာဏာလွှဲပြောင်းပေးရန် ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ပါတီခေါင်းဆောင်များဖြစ်သော ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် အခြားထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်များကို နှစ်ပေါင်းများစွာ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်နှင့် ထောင်ဒဏ်များ ချမှတ်ခဲ့သဖြင့် ပါတီ၏ နိုင်ငံရေးခရီးလမ်းမှာ အလွန်ကြမ်းတမ်းခဲ့သည်။

ဒီမိုကရေစီ အကူးအပြောင်းကာလ အစိုးရအဖြစ် တာဝန်ယူခြင်း

ဆယ်စုနှစ်များစွာ အတိုက်အခံပါတီအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲသည် NLD အတွက် အလှည့်အပြောင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ပြည်သူလူထု၏ တစ်ခဲနက် ထောက်ခံမဲဖြင့် ပါလီမန် နှစ်ရပ်လုံးတွင် အများစုနေရာများကို ရရှိခဲ့ပြီး နှစ်ပေါင်း ၅၀ ကျော်အတွင်း ပထမဆုံးသော အရပ်သားအစိုးရတစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် အဖြစ် တာဝန်ယူ���ဲ့ပြီး နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ ပညာရေးနှင့် ကျန်းမာရေး ကဏ္ဍပေါင်းစုံတွင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။

NLD အစိုးရလက်ထက်တွင် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး၊ လျှပ်စစ်မီးရရှိရေးစသည့် အခြေခံအဆောက်အအုံ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းများ သိသိသာသာ တိုးတက်လာခဲ့သလို နိုင်ငံတကာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများလည်း ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ တပ်မတော်၏ လွှမ်းမိုးမှုများ ဆက်လက်ရှိနေခြင်း၊ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များတွင် မျှော်မှန်းသလောက် ခရီးမပေါက်ခြင်းနှင့် ရခိုင်ပြည်နယ်အရေး ကိစ္စများကြောင့် စိန်ခေါ်မှုများစွာကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် NLD သည် ၂၀၁၅ ထက်ပင် ပိုမိုများပြားသော မဲဆန္ဒရှင်များ၏ ထောက်ခံမှုကို ထပ်မံရရှိခဲ့သည်။

၂၀၂၁ နိုင်ငံရေး အကျပ်အတည်းနှင့် ပါတီ၏ အနာဂတ်

၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် ပြင်ဆင်နေစဉ် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်၊ နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အပါအဝင် ပါတီခေါင်းဆောင်များစွာ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။ ဤဖြစ်စဉ်သည် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီခရီးလမ်းကို နောက်ကြောင်းပြန်လှည့်စေခဲ့ပြီး နိုင်ငံတစ်ဝှမ်း ပြင်းထန်သော ဆန္ဒပြမှုများနှင့် နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းတွင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များက ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ (CRPH) နှင့် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) တို့ကို ဖွဲ့စည်းကာ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်တိုက်ဖျက်လျက်ရှိသည်။ စစ်ကောင်စီ၏ ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က NLD ပါတီကို ဖျက်သိမ်းကြောင်း ကြေညာခဲ့သော်လည်း၊ ပြည်သူလူထု၏ နှလုံးသားထဲတွင် NLD သည် ဒီမိုကရေစီရေး လှုပ်ရှားမှု၏ ပြယုတ်တစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက် တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။

မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ (FAQ)

NLD ပါတီကို ဘယ်အချိန်မှာ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့တာလဲ?

၁၉၈၈ ခုနှစ် ရှစ်လေးလုံး လူထုအုံကြွမှုကြီးအပြီး စက်တင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဒီမိုကရေစီအရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများနှင့် ခေါင်းဆောင်များက စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်၏ လက်ရှိ ဥက္ကဋ္ဌမှာ မည်သူနည်း?

ပါတီစတင်တည်ထောင်ချိန်မှစ၍ ယနေ့တိုင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် သည် ပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူဦးဆောင်လျက်ရှိသည်။ လက်ရှိတွင် သူမသည် အခြားသော ခေါင်းဆောင်များနှင့်အတူ အကျဉ်းချခံထားရဆဲဖြစ်သည်။

ပါတီ၏ အဓိက နိုင်ငံရေး ရည်မှန်းချက်ကား အဘယ်နည်း?

စစ်မှန်သော ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေး၊ တရားဥပဒေ စိုးမိုးရေး၊ ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် လူ့အခွင့်အရေးများကို အပြည့်အဝ ကာကွယ်ပေးနိုင်သော နိုင်ငံတော်တစ်ရပ် ပေါ်ထွန်းလာရေးတို့ ဖြစ်ပါသည်။

---

မြန်မာ့နိုင်ငံရေး သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဒီမိုကရေစီအရေး လှုပ်ရှားမှုများသည် အချိန်နှင့်အမျှ ပြောင်းလဲတိုးတက်လျက်ရှိပါသည်။ လွတ်လပ်၍ မှန်ကန်သော သတင်းအချက်အလက်များကို ဆက်လက်လေ့လာခြင်းဖြင့် နိုင်ငံ၏ အနာဂတ်အတွက် အကောင်းဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမှတ်နိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။