Earthquake (ငလျင်) နောက်ဆုံးရသတင်းများနှင့် သင်သိထားသင့်သမျှ လမ်းညွှန်အပြည့်အစုံ

ကမ္ဘာကြီး၏ အပေါ်ယံလွှာများ ရုတ်တရက် ရွေ့လျားမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော earthquake (ငလျင်) သည် လူသားတို့အတွက် အကြောက်မက်ဖွယ် အကောင်းဆုံး သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ သတင်းများတွင် မကြာခဏ တွေ့မြင်နေရသည့်အတိုင်း earthquake သည် အချိန်မရွေး၊ နေရာမရွေး ဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး ကြိုတင်ခန့်မှန်းရန် အလွန်ခက်ခဲပါသည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် ငလျင်နှင့်ပတ်သက်သော သိပ္ပံနည်းကျ အချက်အလက်များ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ငလျင်အန္တရာယ် အနေအထား၊ ဘေးကင်းလုံခြုံရေးအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုများနှင့် နောက်ဆုံးရ သတင်းအချက်အလက်များကို အသေးစိတ် တင်ပြပေးသွားမည် ဖြစ်ပါသည်။

Earthquake ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း။ (သိပ္ပံနည်းကျ ရှင်းလင်းချက်)

Earthquake ဟူသည် ကမ္ဘာ့မြေအောက်ရှိ ကျောက်လွှာများ အချင်းချင်း ပွတ်တိုက်မိခြင်း သို့မဟုတ် ရုတ်တရက် ပြတ်တောက်သွားခြင်းကြောင့် စုဆောင်းထားသော စွမ်းအင်များ ရုတ်တရက် ထွက်ပေါ်လာကာ မြေကြီးတုန်ခါသည့် ဖြစ်စဉ်ကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤသို့ ထွက်ပေါ်လာသော စွမ်းအင်များသည် Seismic waves (ငလျင်လှိုင်းများ) အဖြစ် ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်သို့ ရောက်ရှိလာပြီး အဆောက်အအုံများ ပြိုကျခြင်း၊ လမ်းတံတားများ ပျက်စီးခြင်းစသည့် ကြီးမားသော ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။

ငလျင်ပညာရှင်များသည် ငလျင်၏ ပြင်းအားကို တိုင်းတာရန်အတွက် Richter Scale နှင့် Moment Magnitude Scale (MMS) တို့ကို အသုံးပြုကြပါသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ပြင်းအား ၅.၀ အောက် ငလျင်များသည် ကြီးမားသော ပျက်စီးမှုကို မဖြစ်စေနိုင်သော်လည်း၊ ပြင်းအား ၇.၀ နှင့်အထက်ရှိသော ငလျင်များသည် ကြီးမားသော ဘေးအန္တရာယ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။

မြန်မာနိုင်ငံနှင့် Earthquake အန္တရာယ် (စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော)

မြန်မာနိုင်ငံသည် ငလျင်အန္တရာယ် ကျရောက်နိုင်ခြေ မြင့်မားသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းသွားသော စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော (Sagaing Fault) သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အသက်ဝင်နေသော ပြတ်ရွေ့ကြောကြီးများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး သမိုင်းတစ်လျှောက် ကြီးမားသော earthquake များစွာကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပါသည်။

• သမိုင်းဝင် ငလျင်များ៖ ၁၉၃၀ ခုနှစ် ပဲခူးငလျင်၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ် စစ်ကိုင်းငလျင်၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ် သပိတ်ကျင်းငလျင် နှင့် ၂၀၁၆ ခုနှစ် ပခုက္ကူ (ချောက်) ငလျင်တို့သည် လူသိများသော ကြီးမားသည့် ငလျင်များ ဖြစ်ကြပါသည်။
• မြို့ကြီးများနှင့် အန္တရာယ်៖ ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ ပဲခူး စသည့် လူဦးရေထူထပ်သော မြို့ကြီးများသည် ပြတ်ရွေ့ကြောနှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိနေသောကြောင့် ငလျင်ဒဏ်ကို အထူးဂရုပြုရန် လိုအပ်ပါသည်။
• အဆောက်အအုံ ကြံ့ခိုင်မှု៖ ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်သော အဆောက်အအုံများ (Earthquake-resistant buildings) တည်ဆောက်ခြင်းသည် အသက်အန္တရာယ် ကာကွယ်ရေးအတွက် အဓိက သော့ချက်ဖြစ်ပါသည်။

Earthquake မလှုပ်မီ၊ လှုပ်နေစဉ်နှင့် လှုပ်ပြီးနောက် လိုက်နာရမည့် အချက်များ

သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကို တားဆီး၍ မရသော်လည်း ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုများဖြင့် အသက်အန္တရာယ်နှင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများကို လျှော့ချနိုင်ပါသည်။ အောက်ပါတို့သည် earthquake ဘေးကင်းလုံခြုံရေးအတွက် အရေးကြီးသော လမ်းညွှန်ချက်များ ဖြစ်ပါသည်။

၁။ မလှုပ်မီ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ခြင်း (Before an Earthquake)

အိမ်ရှိ လေးလံသော ပရိဘောဂများ၊ ဗီရိုများကို နံရံနှင့် သေချာစွာ တွဲချည်ထားပါ။ အရေးပေါ်သုံး ပစ္စည်းများဖြစ်သည့် ဓာတ်မီး၊ ရှေးဦးသူနာပြုသေတ္တာ၊ သောက်ရေ၊ အသင့်စား အစားအစာများနှင့် ရေဒီယိုတို့ကို အလွယ်တကူ ယူဆောင်နိုင်မည့် နေရာတွင် ထားရှိပါ။ မိသားစုဝင်များနှင့် အရေးပေါ် တွေ့ဆုံမည့်နေရာကို ကြိုတင် တိုင်ပင်ထားပါ။

၂။ လှုပ်နေစဉ် နေထိုင်နည်း (During an Earthquake)

ငလျင်စတင်လှုပ်ခတ်သည်နှင့် Drop, Cover, Hold on (ဝပ်ချပါ၊ ဖုံးကွယ်ပါ၊ မြဲမြဲကိုင်ထားပါ) ဟူသော စည်းမျဉ်းကို အမြဲသတိရပါ။ ခိုင်ခံ့သော စားပွဲအောက်သို့ ဝင်ရောက်ပုန်းခိုပါ။ ပြတင်းပေါက် မှန်များ၊ လဲကျနိုင်သော ပစ္စည်းများနှင့် ဝေးရာတွင် နေပါ။ အကယ်၍ အပြင်ဘက်သို့ ရောက်နေပါက သစ်ပင်၊ ဓာတ်တိုင်များနှင့် အဆောက်အအုံများမှ ဝေးရာ ကွင်းပြင်သို့ သွားပါ။

၃။ လှုပ်ပြီးနောက် လုပ်ဆောင်ရန် (After an Earthquake)

ငလျင်အပြီးတွင် နောက်ဆက်တွဲ ငလျင်ငယ်များ (Aftershocks) ထပ်မံလှုပ်ခတ်နိုင်ကြောင်း သတိပြုပါ။ အဆောက်အအုံ အက်ကွဲမှု ရှိမရှိ စစ်ဆေးပြီး အန္တရာယ်ရှိပါက ချက်ချင်း အပြင်သို့ ထွက်ပါ။ လျှပ်စစ်မီးကြိုးများ ပြတ်ကျနေခြင်း၊ ဂက်စ်ပိုက်များ ပေါက်ကြားနေခြင်းတို့ကို သတိပြုပြီး သက်ဆိုင်ရာသို့ အကြောင်းကြားပါ။

အင်တာနက် ကန့်သတ်ချက်များကြားမှ Earthquake သတင်းများကို အချိန်နှင့်တပြေးညီ လုံခြုံစွာ ရယူခြင်း

သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကျရောက်ချိန်တွင် သတင်းအချက်အလက် အမှန်များကို အချိန်နှင့်တပြေးညီ သိရှိရန်မှာ အသက်တမျှ အရေးကြီးပါသည်။ သို့သော် အင်တာနက် ကန့်သတ်ချက်များ သို့မဟုတ် ဒေသတွင်း ပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် အရေးပေါ် သတင်းများနှင့် ကယ်ဆယ်ရေး သတိပေးချက်များကို ရယူရန် ခက်ခဲနိုင်ပါသည်။ ဤကဲ့သို့သော အခြေအနေများတွင် နိုင်ငံတကာ သတင်းဌာနများနှင့် မြေငလျင် စောင့်ကြည့်ရေး ဝဘ်ဆိုက်များ (ဥပမာ- USGS) သို့ လုံခြုံချောမွေ့စွာ ဝင်ရောက်နိုင်ရန် ယုံကြည်စိတ်ချရသော VPN တစ်ခု လိုအပ်ပါသည်။

FortVPN ဖြင့် အင်တာနက် လွတ်လပ်ခွင့်နှင့် လုံခြုံရေးကို ရယူပါ

FortVPN သည် သင့်အား အင်တာနက် ကန့်သတ်ချက်များကို ကျော်လွှားကာ earthquake နှင့် ပတ်သက်သော အရေးကြီး သတင်းအချက်အလက်များကို အချိန်မရွေး လုံခြုံစွာ ဖတ်ရှုနိုင်စေရန် ကူညီပေးပါသည်။

• ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း ဆာဗာများ៖ မည်သည့်နိုင်ငံမှမဆို ပိတ်ပင်ထားသော ဝဘ်ဆိုက်များနှင့် သတင်းများကို လွတ်လပ်စွာ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ပါသည်။
• စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အဆင့်မီ ကုဒ်ဝှက်စနစ် (Military-grade encryption)៖ သင့်ဒေတာများနှင့် အွန်လိုင်းလှုပ်ရှားမှုများကို ဟက်ကာများနှင့် ခြေရာခံသူများထံမှ လုံခြုံစွာ ကာကွယ်ပေးသည်။
• ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ကာကွယ်မှု៖ အသုံးပြုသူများ၏ အချက်အလက်များကို လုံးဝ မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်း မရှိပါ (No-logs policy)။

FortVPN ကို ယခုပင် ဒေါင်းလုဒ်ရယူရန်

နိဂုံးချုပ်

Earthquake ဟူသည် ကျွန်ုပ်တို့ အမြဲတမ်း သတိပြုနေရမည့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ် တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့ ငလျင်ပြတ်ရွေ့ကြောပေါ်တွင် တည်ရှိနေသော နိုင်ငံမှ ပြည်သူများအနေဖြင့် အရေးပေါ် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်ထားရန် အထူးလိုအပ်ပါသည်။ နောက်ဆုံးရ သတင်းများကို မျက်ခြေမပြတ် စောင့်ကြည့်ခြင်း၊ မိသားစုနှင့်အတူ ဇာတ်တိုက်လေ့ကျင့်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ငလျင်အန္တရာယ်မှ ဘေးကင်းလုံခြုံနိုင်ကြပါစေဟု ဆန္ဒပြုအပ်ပါသည်။