international criminal court (ICC) ၏ အခန်းကဏ္ဍနှင့် အရေးပါမှု

ကမ္ဘာ့တရားစီရင်ရေးသမိုင်းတွင် international criminal court (နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်မှုခုံရုံး) သည် အရေးအပါဆုံးသော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ နိုင်ငံတွင်း တရားစီရင်ရေးစနစ်များက အရေးယူရန် ပျက်ကွက်သည့်အခါ သို့မဟုတ် အရေးယူနိုင်စွမ်း မရှိသည့်အခါမျိုးတွင် ကြီးလေးသော နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်မှုများကို ကျူးလွန်သူ လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းစီအား စုံစမ်းစစ်ဆေးပြီး တရားစွဲဆိုနိုင်ရန်အတွက် ဤခုံရုံးကို ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ ယနေ့ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဖြစ်ပွားနေသော ပဋိပက္ခများ၊ စစ်ပွဲများနှင့် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများကြောင့် ICC ၏ အခန်းကဏ္ဍသည် ယခင်ကထက် ပိုမိုအရေးပါလာခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ

နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်မှုခုံရုံး ပေါ်ပေါက်လာရေးအတွက် ကြိုးပမ်းမှုများသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး နျူရင်ဘတ် (Nuremberg) နှင့် တိုကျို (Tokyo) ခုံရုံးများ ခင်းကျင်းချိန်ကတည်းက စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း စစ်အေးခေတ်ကာလအတွင်း နိုင်ငံရေးတင်းမာမှုများကြောင့် အမြဲတမ်းခုံရုံးတစ်ခု တည်ထောင်ရန် နှောင့်နှေးခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ရဝမ်ဒါနှင့် ယူဂိုဆလားဗီးယားတို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုများအပြီးတွင် သီးသန့်ခုံရုံးများ (Ad hoc tribunals) ကို ကုလသမဂ္ဂက ဖွဲ့စည်းခဲ့ရသည်။ ထိုဖြစ်ရပ်များက အမြဲတမ်းလွတ်လပ်သော နိုင်ငံတကာခုံရုံးတစ်ခု လိုအပ်ကြောင်းကို နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအား ခိုင်ခိုင်မာမာ သတိပေးလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် အီတလီနိုင်ငံ၊ ရောမမြို့၌ ကျင်းပသော ညီလာခံတွင် "ရောမသဘောတူစာချုပ်" (Rome Statute) ကို နိုင်ငံပေါင်း ၁၂၀ က လက်မှတ်ရေးထိုး အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုစာချုပ်သည် နိုင်ငံပေါင်း ၆၀ ၏ အတည်ပြုချက်ရရှိပြီးနောက် ၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် တရားဝင်အသက်ဝင်လာခဲ့ပြီး၊ နယ်သာလန်နိုင်ငံ၊ ဟိတ်ဂ်မြို့ (The Hague) တွင် ရုံးစိုက်ကာ စတင်လည်ပတ်ခဲ့ပါသည်။

ICC မှ စစ်ဆေးနိုင်သော အဓိက ပြစ်မှုကြီး (၄) ရပ်

ရောမသဘောတူစာချုပ်အရ ICC သည် အောက်ပါ နိုင်ငံတကာ အသိုက်အဝန်းတစ်ခုလုံးကို ထိခိုက်စေသော အလွန်ကြီးလေးသည့် ရာဇဝတ်မှုကြီး ၄ မျိုးကိုသာ စီရင်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်။

လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု (Genocide): သီးခြားလူမျိုး၊ ဘာသာရေး သို့မဟုတ် လူမျိုးစုတစ်စုကို အလုံးစုံဖြစ်စေ၊ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်စေ ဖျက်ဆီးရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ကျူးလွန်သော လုပ်ရပ်များ။
လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သော ရာဇဝတ်မှုများ (Crimes Against Humanity): အရပ်သားပြည်သူများအပေါ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သို့မဟုတ် စနစ်တကျ တိုက်ခိုက်မှုတစ်ရပ်အနေဖြင့် ကျူးလွန်သော လူသတ်ခြင်း၊ ကျွန်ပြုခြင်း၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း၊ မုဒိမ်းကျင့်ခြင်း အစရှိသော ပြစ်မှုများ။
စစ်ရာဇဝတ်မှုများ (War Crimes): ဂျီနီဗာသဘောတူညီချက်များ (Geneva Conventions) ကို ဆိုးရွားစွာ ဖောက်ဖျက်ခြင်းအပါအဝင် နိုင်ငံတကာ လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခဥပဒေများကို ချိုးဖောက်ခြင်းများ။ ဥပမာ- အရပ်သားများကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ ကလေးစစ်သား စုဆောင်းခြင်း။
ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်မှု (Crime of Aggression): နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး သို့မဟုတ် စစ်ရေးခေါင်းဆောင်က အခြားနိုင်ငံတစ်ခု၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို လက်နက်ကိုင်အင်အားသုံး၍ ကုလသမဂ္ဂ ပဋိညာဉ်စာတမ်းကို ချိုးဖောက်ကာ တိုက်ခိုက်ခြင်း။

အမှုများကို မည်သို့ စတင်စစ်ဆေးသနည်း

ခုံရုံးသည် ၎င်း၏သဘောဆန္ဒအတိုင်း မည်သည့်အမှုကိုမဆို ဝင်ရောက်စစ်ဆေးပိုင်ခွင့် မရှိပါ။ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများကို အဓိကနည်းလမ်း (၃) သွယ်ဖြင့်သာ စတင်နိုင်ပါသည်။ ပထမနည်းလမ်းမှာ ရောမသဘောတူစာချုပ် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံက မိမိနိုင်ငံအတွင်း သို့မဟုတ် မိမိနိုင်ငံသား ကျူးလွန်သော အမှုကို ခုံရုံးသို့ တင်ပြခြင်း (State Referral) ဖြစ်သည်။ ဒုတိယနည်းလမ်းမှာ ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ (UN Security Council) မှ အဖွဲ့ဝင်မဟုတ်သော နိုင်ငံများတွင် ဖြစ်ပွားသည့် ပြစ်မှုများကိုပင် စုံစမ်းရန် ခုံရုံးသို့ လွှဲပြောင်းပေးခြင်း (UNSC Referral) ဖြစ်သည်။ တတိယနည်းလမ်းမှာ ခုံရုံး၏ အဓိကရှေ့နေချုပ် (Prosecutor) ကိုယ်တိုင်က ခုံရုံးတရားသူကြီးများ၏ ကြိုတင်ခွင့်ပြုချက်ကို ရယူပြီးနောက် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု စတင်ခြင်း (Proprio Motu) ဖြစ်ပါသည်။

အရေးကြီးသည့် အချက်မှာ ICC သည် 'ဖြည့်စွက်ကျင့်သုံးသော တရားစီရင်ရေး' (Principle of Complementarity) ကို အခြေခံထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံ၏ တရားရုံးများက ပြစ်မှုကျူးလွန်သူများကို စစ်မှန်စွာ အရေးယူရန် ဆန္ဒမရှိခြင်း (unwilling) သို့မဟုတ် အရေးယူနိုင်စွမ်းမရှိခြင်း (unable) ဖြစ်မှသာလျှင် ICC က ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခွင့် ရှိပါသည်။

နိုင်ငံတကာ အမြင်နှင့် လက်ရှိ စိန်ခေါ်မှုများ

ICC ကို နိုင်ငံပေါင်း ၁၂၀ ကျော်က အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသော်လည်း ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ တရုတ်နှင့် ရုရှားတို့သည် ရောမသဘောတူစာချုပ်တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ထားခြင်း မရှိပါ။ အဆိုပါနိုင်ငံများသည် ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံသားများနှင့် စစ်တပ်များအပေါ် ICC မှ နိုင်ငံရေးအရ အသုံးချကာ တရားစွဲဆိုလာမည်ကို စိုးရိမ်သောကြောင့် မပါဝင်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ကျွမ်းကျင်သူများက သုံးသပ်ကြသည်။ ထို့ပြင် အာဖရိကနိုင်ငံအချို့ကလည်း ICC သည် အာဖရိကတိုက်မှ ခေါင်းဆောင်များကိုသာ ပစ်မှတ်ထား အရေးယူနေသည်ဟု စွပ်စွဲကာ ဝေဖန်မှုများ ရှိခဲ့ပါသည်။

စိန်ခေါ်မှုများ ရှိနေသော်လည်း ICC သည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းလုံးရှိ အာဏာရှင်များ၊ စစ်ရာဇဝတ်ကောင်များအတွက် ကြီးမားသော ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခု ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ခံရသော နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များသည် နိုင်ငံတကာသို့ ခရီးသွားလာခွင့် ကန့်သတ်ခံရခြင်းနှင့် သံတမန်ရေးအရ အထီးကျန်ဆန်လာခြင်း စသည့် ပြင်းထန်သော နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုးများကို ရင်ဆိုင်ရလေ့ရှိသည်။

နိုင်ငံတကာ တရားစီရင်ရေးသတင်းများကို လုံခြုံစွာ ရယူပါ

အချို့သောနိုင်ငံများတွင် နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်မှုခုံရုံးနှင့် လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက်များကို အင်တာနက်တွင် ကန့်သတ်ပိတ်ပင်ထားတတ်ပါသည်။ သင်၏ အွန်လိုင်းရှာဖွေမှုများကို အစိုးရ သို့မဟုတ် တတိယအဖွဲ့အစည်းများမှ ခြေရာခံခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် သင့်အင်တာနက်ချိတ်ဆက်မှုကို ကုဒ်ဝှက်ပေးသော FortVPN ကို အသုံးပြုပါ။ အကဲဆတ်သော နိုင်ငံရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးသတင်းများကို ဘေးကင်းလုံခြုံစွာဖြင့် မည်သည့်နေရာမှမဆို လွတ်လပ်စွာ ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။

Get FortVPN Free

အမေးများသော မေးခွန်းများ (FAQs)

၁။ ICC နှင့် ICJ တို့၏ ကွာခြားချက်မှာ အဘယ်နည်း။: ICJ (International Court of Justice) သည် ကုလသမဂ္ဂ၏ အဓိကတရားစီရင်ရေးအင်္ဂါရပ်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံအချင်းချင်းကြား ဖြစ်ပွားသော အငြင်းပွားမှုများကိုသာ ဖြေရှင်းပေးပါသည်။ ICC သည် လွတ်လပ်သော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ပြီး လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းစီ ကျူးလွန်သော နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်မှုများကိုသာ စစ်ဆေးအရေးယူပါသည်။
၂။ အဖွဲ့ဝင်မဟုတ်သော နိုင်ငံများမှ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူများကို ICC က အရေးယူနိုင်ပါသလား။: သာမန်အားဖြင့် အရေးယူခွင့်မရှိပါ။ သို့သော် ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီက အမှုကို ခုံရုံးသို့ လွှဲပြောင်းပေးပါက (သို့မဟုတ်) ပြစ်မှုကျူးလွန်ခံရသည့် နေရာသည် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ၏ နယ်မြေဖြစ်နေပါက အဖွဲ့ဝင်မဟုတ်သူများကိုလည်း အရေးယူနိုင်ခွင့် ရှိပါသည်။
၃။ ICC တွင် ကိုယ်ပိုင်ရဲတပ်ဖွဲ့ ရှိပါသလား။: မရှိပါ။ ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ခံရသူများကို ဖမ်းဆီးရန်အတွက် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုနှင့် အာဏာပိုင်များ၏ ကူညီမှုကိုသာ လုံးလုံးလျားလျား မှီခိုရပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဖမ်းဆီးရေးလုပ်ငန်းစဉ်များမှာ အချိန်ကြာမြင့်တတ်ပါသည်။

နိဂုံးချုပ်အားဖြင့် နိုင်ငံတကာတရားစီရင်ရေးတွင် ပြစ်ဒဏ်ကင်းလွတ်ခွင့် (Impunity) ပပျောက်စေရန်နှင့် အနာဂတ်တွင် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော ရာဇဝတ်မှုများ ထပ်မံမဖြစ်ပွားစေရန် တားဆီးရာတွင် ဤခုံရုံးသည် အသက်တမျှ အရေးပါနေဆဲဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးအရ အကန့်အသတ်များ ရှိနေသော်ငြားလည်း တရားမျှတမှုကို လိုလားသော ကမ္ဘာ့ပြည်သူများအတွက် မှီခိုအားထားရာ ဥပဒေရေးရာ မဏ္ဍိုင်တစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေမည် ဖြစ်ပါသည်။